جمال الدين محمد الخوانساري

243

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

در بهشت است ، « دشمن دارد بزبان » يعنى اظهار دشمنى ما كند بزبان بسبب تقيّه وترس از مخالفين . 8174 من رعى الأيتام رعى في بنيه . هر كه رعايت كند يتيمان را رعايت كرده شود در پسران خود ، يعنى حق تعالى بتلافى آن چنان كند كه أولاد أو بعد از أو رعايت كرده شوند . 8175 من اعتزّ بغير اللَّه ذلّ . هر كه عزيز گردد بغير خدا خوار گردد . 8176 من اهتدى بغير هدى اللَّه سبحانه ضلّ . هر كه طلب راهنمائى كند بغير راهنمائى خداى كه پاكست أو گمراه شود . 8177 من فعل الخير فبنفسه بدأ . هر كه بكند خيرى را پس بنفس خود ابتدأ كرده ، مراد خيريست كه احسان بغير باشد ، ومراد اينست كه آن هر چند احسان بغيرست در حقيقت أصل آن احسان بخودست واحسان بغير تابع آنست ، زيرا كه اجر وثواب اخروى آن كه احسان عمده است از براي خودش است ونفع دنيوي آن از براي غيرست ، واين در برابر آن چه قدر دارد ؟ ! پس « ابتدأ كردن أو بخود » باعتبار اينست كه احسانى كه بخود كرده بحسب شرف مقدّمست بر احسان بغير ، وممكن است كه باعتبار اين باشد كه همين كه عزم كردن آن كند اجر وثواب آنرا براي أو مىنويسند واحسان بغير وقتي مىشود كه آن كرده شود . 8178 من فعل الشّرّ فعلى نفسه اعتدى . هر كه بكند بدى را پس بر نفس خود ستم كرده ، يعنى هر چند بدى كه كند ستم بر غير باشد آن در حقيقت ستم بر خودست ، زيرا كه ستم بر غير ضررى باشد دنيوي